Қазақ халқының рухани әлемінде өшпес із қалдырған, ойшылдықтың, адамгершіліктің және даналықтың символына айналған ұлы тұлға — Абай Құнанбайұлы.


2025 жылы ұлы ақын, композитор, философ және ағартушының туғанына 180 жыл толады. Бұл — тек мерейтой ғана емес, бүкіл қазақ ұлтының мәдени және рухани жаңғыруының ерекше кезеңі.

Абай Құнанбайұлы 1845 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданында дүниеге келген. Әкесі Құнанбай өз дәуіріндегі беделді тұлға болса, анасы Ұлжан мен әжесі Зере ұлы Абайдың бойына ізгілік пен даналықтың дәнін септі.

Абайдың шығармашылығы — қазақ халқының рухани жаңғыруының бастауы. Ол тек ақын емес, ағартушы, философ, реформатор, яғни ұлттың жанын тәрбиелеген ой иесі болды.
Ол өз заманының әлеуметтік әділетсіздігі мен рухани мешеулігін көріп, халықты ғылым мен білімге, мәдениетке, еңбекке шақырды.

«Интернатта оқып жүр, талай қазақ баласы,
Жаңа өспірім, көк өрім, бейне қолға алған құралы…» – деп жастарды оқу-білімге ұмтылуға үндеді.

Абайдың ойшылдығы — оның қара сөздерінен айқын көрінеді. «Қара сөздер» — қазақтың этикалық және философиялық ойының биік шыңы. Онда ақын адам болу, ақыл мен жүректің бірлігі, еңбек пен әділет, сенім мен ізгілік туралы терең толғанды.

Ол былай дейді:

«Адам баласын сүй, бауырым деп,
Және хақ жолы осы деп әділетті».

Абайдың көзқарасы бүкіл адамзатқа ортақ гуманистік қағидалармен үндеседі. Сондықтан ол қазақтың ғана емес, әлемдік мәдениеттің тұлғасы.

Абай тек ақын ғана емес, музыка өнерінің реформаторы болды. Оның әндері — қазақтың ұлттық музыкалық қазынасының алтын қоры.
«Көзімнің қарасы», «Айттым сәлем, Қаламқас», «Желсіз түнде жарық ай» сияқты әндері терең сезім мен даналыққа толы.

Сонымен бірге, Абай Пушкин, Лермонтов, Крылов сияқты орыс және батыс әдебиетінің алыптарын қазақ тіліне аударып, ұлттық әдебиеттің көкжиегін кеңейтті.
Осы арқылы қазақ халқын дүниежүзілік өркениетке жақындатты.

Абайдың 180 жылдық мерейтойы — ұлттық деңгейдегі ғана емес, халықаралық мәдени оқиға.
Бұл мерейтойды атап өту — Абайдың рухани мұрасын жаңаша түсінуге, жас ұрпақтың бойына адамгершілік пен білімге ұмтылу идеясын сіңіруге үлкен мүмкіндік.

Мерейтой аясында:

  • ғылыми конференциялар мен әдеби кездесулер;
  • театр қойылымдары мен көрмелер;
  • Абай шығармаларын оқу акциялары;
  • және жастар арасында «Абай оқулары» өткізіледі.

Мұның барлығы – Абай мұрасын жаңаша насихаттаудың, оның ойларының заманауи мәнін ашудың көрінісі.

Абай — тек өз дәуірінің емес, барлық заманның ақыны. Оның шығармаларының өзектілігі ешқашан жойылмайды.
Қазіргі қоғамда да Абайдың «Толық адам» ілімі, «Бес нәрседен қашық бол» деген өсиеті адамды ізгілікке, еңбекқорлық пен парасатқа тәрбиелейді.

Абай айтқандай:

«Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та, бар, қалан!»

Бұл сөз — әрбір қазақстандықтың өмірлік ұранына айналуға тиіс.

Абайдың 180 жылдығын атап өту — тек өткенді еске алу емес, рухани жаңғырудың символы.
Абай — қазақ халқының мәңгі шамшырағы, оның ақыл мен адамгершілікке толы өсиеттері ұлттың болашағына бағыт береді.

Бүгінгі ұрпақтың міндеті — ұлы ойшылдың мұрасын терең түсініп, оны өмірде жүзеге асыру.
Абайдың сөзімен айтсақ:

«Өзгенің емес, өзіңнің мінезіңді түзе,
Сол – ең үлкен жеңісің!»

Қызылорда қаласының ӘҚБ сотының

жетекші маманы Л.Әбдуәли

 

Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!