Мен атамның әңгімелерін тыңдап өстім. Атам әңгіме айта бастаса, ішкен асымды жерге қойып, бар ынтаммен құлақ түретінмін. Бұл күні дала аяздап, атаммен бірге пештің жанында отырған күндердің бірі еді.

– Мына қыстың қаһарлы аязы есіме бір оқиғаны түсірді, – деді атам. – Тоқсаныншы жылдың кезі-ау деймін. Мұса есімді кісімен әңгіме-дүкен құрып отырған едік. Алдымыздан келбетті, көзілдірік таққан бір жас жігіт өтіп бара жатып, бізге иіліп сәлем берді. Ол Мұсамен таныс көрінеді. Мұса оған жылы шырай танытып:

– Өсіп қалыпсың-ау, қарағым! – деп жымиды. Мен ол жігіттің кім екенін сұрадым.

– Бұл баланың аты – Бақыт. Біздің мекемеде қызмет етеді. Тағдыры өте ауыр, қазір тұл жетім. Қыстың қаһарлы күні сапарға шыққанда, өмірдегі ең қымбат екі адамынан – анасы мен апасынан айырылды, – деп күрсінді Мұса.

Сәлден соң біздің әңгімемізді естіп пе, әлде көңілі босады ма, Бақыт екі достың жанына келіп, басынан кешкен қайғылы оқиғасын баяндап берді:

– Сұрапыл соғыс жылдары әкемнен айырылып, жетім қалдым. Ол кезде небәрі екінші сынып оқушысы едім. Қатты боран соғып тұрса да, анам мені сабақтан сұрап алып, Қаратереңге жол тарттық. Жолай балықшылардан балық алып жатқанымызда, аспан айналып жерге түскендей боран басталып, айналаны қара түнек басты. Алдымыздан атқа мінген бір кісі жолықты. Ол: «Күннің райы бұзылып тұр, аяз қатайды, кері қайтқандарың дұрыс болар», – деп ескертті.

Алайда олар «жолдың жартысынан астық, ауылға аз қалды» деп алға жылжи берді. Көп ұзамай қалың қар жолды басып, адасты. Долы боранға қарсы тұруға шамасы келмеді. Түн батқанда ық жерге демалуға отырған ол, қалай ұйықтап кеткенінде де білмей қалған. Таң ата оянса, екі ананың бауырында, жып-жылы құшақта жатыр екен. Боран басылып, айнала тып-тыныш қалыпқа келді.

– «Апа, анашым, тұрыңыздаршы!» – деп екеуін де оятқым келді. Сөйтсем, ауылға жетуге сәл ғана қалған екенбіз. Жерде жатқан екі ана маған «Өзің бара бер, аман бол» дегендей қол сермеген күйі қатып қалыпты. Мен бар жаныммен ауылға қарай жүгіріп, адамдарды көмекке шақырдым. Ауыл тұрғындары түгел атқа қонып, іздеуге шықты. Бірақ күн қайта бұзылып, боран басталды. Оларды тек кеш батқанда ғана таптық. Аяусыз аяз екі бірдей ананы бұл фәниден алып кеткен екен…

Атам әңгімесін аяқтағанда, бөлмеде үнсіздік орнады.

– Иә, бұл өте аянышты оқиға, – деді атам күрсініп. Бұл соғыс жылдарының ауыр зардабы. Қыстың көзі қырауда тамақ тапшы, жылы киім жоқ заман еді. Өмірге еркелейтін кезең емес. Бірақ оның өзінде ана бала үшін соңғы демін беретін адам.

Сол кезде кіші інім ойға батып отырып:

– Ана үшін ең қымбаты – баласының амандығы. Екі ана өліммен арпалысып жатып, өздерін емес, ортадағы баланы аман алып қалуды ойлаған. Меніңше, бұл ана махаббатының шексіздігін көрсететін оқиға. Себебі әрбір ана баласын өз жанынан да артық жақсы көреді, – деп анамыздың жанына кетті. Ал атамыз болса оған сүйсіне қарап отыра берді.

Мерей ШӘКРАТ

 

Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!