Фото: https://www.gov.kz/memleket/entities/adilet-shko/press/news/details/972305

Қазіргі жаһандану жағдайында азаматтар мен заңды тұлғалардың шетелде құжаттарын пайдалану қажеттілігі жиі туындайды. Әсіресе сот органдарынан берілетін шешімдер, анықтамалар, атқару парақтары және өзге де ресми құжаттар шет мемлекеттердің аумағында заңды күшке ие болуы үшін оларды халықаралық талаптарға сәйкес куәландыру қажет. Осындай рәсімдердің бірі − апостиль қою.

Апостиль − құжаттың түпнұсқалығын халықаралық деңгейде растаудың жеңілдетілген нысаны. Ол құжат берілген мемлекеттің уәкілетті органы арқылы қойылады және құжаттың шетелде қосымша консулдық заңдастырусыз танылуына мүмкіндік береді.

Апостиль институты 1961 жылғы Гаага конвенциясына сәйкес енгізілген. Бұл халықаралық шартқа қатысушы мемлекеттер бір-бірінің ресми құжаттарын консулдық заңдастырусыз тануға келісті.

Апостиль нені растайды?

  • құжатқа қол қойған лауазымды тұлғаның өкілеттігін;
  • қолтаңбаның түпнұсқалығын;
  • құжаттағы мөр немесе мөртабанның шынайылығын.

Маңыздысы − апостиль құжаттың мазмұнын емес, тек оның ресми рәсімделуінің дұрыстығын куәландырады.

Сот органдарынан шығатын бірқатар құжаттар апостильдеуге жатады. Олардың қатарында:

  • сот шешімдері мен үкімдері;
  • сот анықтамалары;
  • атқару парақтары;
  • сот бұйрықтары;
  • соттан берілетін ресми көшірмелер.

Алайда құжат міндетті түрде заңды күшіне енген болуы және тиісті түрде куәландырылған көшірме түрінде ұсынылуы қажет.

Апостиль қою рәсімі азаматтар мен ұйымдар үшін үлкен практикалық мәнге ие. Атап айтқанда, ол:

  • құжаттарды шетелде пайдалану процесін жеңілдетеді;
  • уақыт пен қаржылық шығындарды азайтады;
  • консулдық заңдастыру қажеттілігін жояды;
  • халықаралық құқықтық айналымды жеделдетеді.

Мысалы, шетелде оқу, жұмысқа орналасу, некеге тұру, мүліктік дауларды шешу немесе атқарушылық өндірістер жүргізу кезінде сот құжаттарына апостиль талап етілуі мүмкін.

Сот жүйесін цифрландыру апостиль рәсіміне де әсер етуде. Қазіргі уақытта бірқатар қызметтер электрондық форматқа көшіріліп, өтініштерді онлайн беру мүмкіндігі кеңеюде. Болашақта электрондық апостиль (e-Apostille) жүйесін дамыту құжат айналымын одан әрі жеделдетеді деп күтілуде.

Сот органдарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою — халықаралық құқықтық қатынастардағы маңызды рәсім. Ол құжаттардың шетелде танылуын қамтамасыз етіп, азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын тиімді жүзеге асыруына мүмкіндік береді.

Сондықтан апостиль рәсімін дұрыс түсіну, құжаттарды талапқа сай дайындау және уәкілетті органға уақтылы жүгіну − құқықтық мәдениеттің маңызды көрсеткіші. Ал бұл тетік өз кезегінде Қазақстанның халықаралық құқықтық кеңістіктегі ықпалдастығын нығайта түседі.

А.Ерболат,

Қызылорда қаласы

Әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған

сотының жетекші маманы

 

Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!