Бүгінгі колледж қабырғасында білім мен тәрбие қатар жүрмесе, толыққанды маман қалыптаспайды. Осы ақиқатты өмірдің өзі сан мәрте дәлелдеп келеді. Өңірдегі колледждердің кейінгі жылдары қазақтың ұлттық ойындарына қайта бет бұруы – соның жарқын көрінісі.
Студенттердің бос уақытын тиімді ұйымдастыруда асық ату, арқан тарту, тоғызқұмалақ сияқты ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні зор. Бұл ойындар жастарды бірлікке, жауапкершілікке, өзара сыйластыққа баулиды. Әсіресе, колледжішілік спорттық-танымдық шараларда ұлттық ойындардың жаңаша сипат алуы студенттердің қызығушылығын арттырып келеді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы Жолдауында жастарға сапалы білім берумен қатар, ұлттық құндылықтарды бойына сіңірген саналы ұрпақ тәрбиелеу қажеттігі ерекше атап өтілді. Бұл міндеттің өңірлерде нақты іске асуы колледждердегі осындай тәрбиелік бастамалармен тығыз байланысты.
Ұлттық ойындарды дәріптеу – өткенді аңсау емес, болашақты ойлау. Өйткені өз тамырын таныған жас қана елдің ертеңіне жауапкершілікпен қарайды. Ал колледж – сол жауапкершілікті қалыптастыратын маңызды орта.
ҰЛТТЫҚ ОЙЫН ЖӘНЕ БІЛІМ: КОЛЛЕДЖ ТӘЖІРИБЕСІНДЕГІ ТӘРБИЕЛІК САБАҚТАСТЫҚ
Білім беру жүйесінің басты мақсаты – білікті маман ғана емес, ұлттық сана-сезімі қалыптасқан тұлға тәрбиелеу. Осы тұрғыда қазақтың ұлттық ойындары колледждердегі оқу-тәрбие үдерісінде маңызды орын ала бастады.
Бүгінде көптеген колледжде дене тәрбиесі сабақтарында асық ату, арқан тарту, тоғызқұмалақ элементтері енгізіліп, тәрбие сағаттарында ұлттық ойындар арқылы ұжымдық жұмыс пен көшбасшылық қабілеттер дамытылуда. Мәселен, студенттер арасында ұйымдастырылатын ұлттық ойындар күндері жастардың белсенділігін арттырып, салауатты өмір салтын қалыптастыруға ықпал етуде.
Ұлттық ойындар – білім мен тәрбиені ұштастыратын тиімді құрал. Колледж қабырғасында оларды кеңінен қолдану – ұлттық рухы биік, бәсекеге қабілетті жас маман қалыптастырудың берік негізі.
ҰЛТТЫҚ ОЙЫН ЖӘНЕ БІЛІМ: РУХТЫ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ АЛТЫН АРҚАУЫ
Білім беру – тек ақпарат үйрету емес, тұлға қалыптастыру. Осы жолда қазақтың ұлттық ойындары – ұлт тәрбиесінің өміршең тетігі. Олар баланың ой-санасын дамытып қана қоймай, ұлттық рухты, адамгершілік пен жауапкершілікті бойына сіңіреді.
Асық ату, тоғызқұмалақ, алтыбақан сияқты ұлттық ойындар оқушыны шапшаңдыққа, логикалық ойлауға, ұжыммен жұмыс істеуге үйретеді. Бұл – бүгінгі білім беру жүйесінде ерекше маңызға ие дағдылар. Ұлттық ойындар арқылы оқушы өз халқының тарихын, салт-дәстүрін тереңірек түсінеді.
ҰЛТТЫҚ ОЙЫН – ҰЛТТЫ ҰЙЫСТЫРАТЫН РУХАНИ КҮШ
Ұлттың жаны – оның дәстүрінде, ал дәстүрдің тірегі – ұлттық құндылықтар. Қазақтың ұлттық ойындары осы құндылықтардың ең өміршең, ең әсерлі көрінісі. Олар ғасырлар бойы халықпен бірге жасап, ұрпақ тәрбиесінің табиғи мектебіне айналды. Көкпар мен аударыспақта ерлік пен намыс, асық ойынында дәлдік пенсабыр, алтыбақанда татулық пен сыйластық, тоғызқұмалақта терең ой мен зерделілік жатыр. Бұл ойындар жас ұрпақты тек шынықтырып қана қоймай, елдік пен бірлікке баулиды.
Қазақтың ұлттық ойындары – халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан мәдени құндылықтарының ажырамас бөлігі. Олар ұлттың салт-дәстүрін, өмір салтын, дүниетанымын танытып қана қоймай, жас ұрпақты дене және рухани тұрғыда тәрбиелеудің тиімді құралы.
Көкпар, аударыспақ, асық ату, алтыбақан, тоғызқұмалақ секілді ұлттық ойындар батылдықты, ептілікті, ойлау қабілетін, бірлік пен әділдікті қалыптастырады. Бұл ойындар арқылы жастар ұлттық рухты бойына сіңіріп, ата-баба аманатына адал болуға үйренеді.
Ұлттық ойындар – өткен мен бүгінді жалғайтын алтын көпір. Оларды жаңғырту арқылы біз ұлттық болмысымызды сақтап, жас ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелейміз.
Қазақтың ұлттық ойындары – халқымыздың сан ғасырлық тарихынан, тұрмыс-тіршілігінен, дүниетанымынан сыр шертетін баға жетпес мәдени мұра. Олар тек көңіл көтеру құралы ғана емес, ұлттың рухани құндылықтарын, ерлік пен ептілікті, бірлік пен әділдікті дәріптейтін тәрбиелік мәні зор қазына.
Ұлттық ойындар арқылы жас ұрпақ дене шынықтырып қана қоймай, батылдыққа, төзімділікке, шапшаңдыққа, тапқырлыққа үйренген. Мысалы, көкпар – ерлік пен командалық рухты, аударыспақ – күш пен ептілікті, алтыбақан – жастардың бірлігін, сыйластығын, асық ойыны – дәлдік пен ойлау қабілетін дамытқан. Ал тоғызқұмалақ – қазақ халқының терең логикалық ойлау жүйесінің дәлелі.
Жолдауда айтылған басты құндылықтардың бірі – салауатты өмір салты мен ұлт саулығы. Бұл бағытта да қазақтың ұлттық ойындары ерекше рөл атқарады. Өйткені олар табиғи қозғалысқа негізделген, денені шынықтырады және ұлттық сана-сезімді күшейтеді. Ұлттық ойындарды мектеп бағдарламасына, үйірмелер мен спорттық жарыстарға енгізу – жас ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеудің тиімді жолы.
Қазақ қоғамында ұлттық ойындар ұрпақтар сабақтастығын сақтаудың маңызды құралы болғанын айта кеткен жөн. Үлкендер ойын арқылы жастарға өмірлік тәжірибе, салт-дәстүр, адамгершілік қасиеттерді үйреткен. Бұл – бүгінгі таңда да өзектілігін жоғалтпаған құндылықтар.
Президент Жолдауында айтылған бірлік, еңбекқорлық, жауапкершілік сияқты қасиеттер ұлттық ойындардың мазмұнымен тығыз байланысты. Командалық ойындарда әділдік пен ынтымақ, жеке ойындарда табандылық пен өз-өзіне сену қалыптасады.
Қазақтың ұлттық ойындары – өткен мен бүгінді, дәстүр мен жаңашылдықты жалғайтын алтын көпір. Оларды жаңғырту – тек мәдени мұраны сақтау емес, сонымен қатар ұлттың болашағын тәрбиелеу. 2025 жылғы Президент Жолдауында көтерілген ұлттық құндылықтарды дәріптеу ісінде қазақтың ұлттық ойындары ерекше маңызға ие. Сондықтан бұл асыл мұраны заман талабына сай дамытып, жас ұрпақтың өміріне кеңінен енгізу – ортақ міндет.
Самат МҰҚАНОВ,
М.Ықсанов атындағы Қызылорда техникалық – ІТ жоғары
колледжінің дене шынықтыру пәнінің оқытушысы
Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!