Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы Қазақстан халқына Жолдауында еліміздің алдағы үш жылда толыққанды цифрлық елге айналуы тиіс екенін қадап айтты. Президент атап өткендей, жасанды интеллект (ЖИ) – жай ғана технология емес, ол – экономиканың, ғылымның және ең бастысы, білім беру саласының келешегін айқындайтын басты күш.

Осы орайда, мектептегі информатика сабақтарының маңызы мүлдем жаңа деңгейге көтерілді. Бүгінгі таңда білім беру жүйесі үлкен трансформация алдында тұр. Осы өзгерістердің алдыңғы шебінде – мектептегі информатика пәні. Егер кеше ғана оқушыларға компьютердің құрылымын немесе қарапайым алгоритмдерді үйретсек, бүгін күн тәртібінде «Жасанды интеллект» (AI) мәселесі тұр. Оны мектеп қабырғасында қолданудың маңызы қандай?

Технологиялық серпіліс

Жасанды интеллект – бұл жай ғана сәнді термин емес, бұл адамның ойлау қабілетін имитациялайтын қуатты технологиялық құрал. Информатика сабақтарында ЖИ-ді қолдану оқушыларға теориялық білімді практикамен ұштастыруға мүмкіндік береді. Мысалы, оқушылар нейрондық желілердің қалай жұмыс істейтінін түсіну арқылы заманауи бағдарламалаудың негіздерін тереңірек меңгереді.

Білімді жекелендіру: Әр балаға – өз деңгейі

Мұғалімнің бір сабақта отыз оқушының әрқайсысына жеке көңіл бөлуі физикалық тұрғыдан қиын. Ал ЖИ негізіндегі платформалар бұл мәселені оңай шешеді. Олар оқушының тақырыпты меңгеру жылдамдығын талдап, қате жіберген тұстары бойынша қосымша тапсырмалар ұсынады. Бұл – білім берудегі нағыз инклюзивтілік пен әділдік.

Программалаудың жаңа дәуірі

Енді оқушыларға кодтың әрбір үтір-нүктесіне бола бас қатырып, сағаттап отырудың қажеті шамалы. ChatGPT немесе GitHub Copilot сияқты құралдар код жазуды жеделдетеді. Бірақ мұнда басты маңыздылық – ЖИ-ге тапсырманы дұрыс беру (prompt engineering). Информатика сабағында мұғалімдер балаларға дайын жауапты алуды емес, технологияны дұрыс бағытта қолдануды, логикалық сұрақ қоя білуді үйретуі тиіс.

Этиқалық мәселе және сыни ойлау

Әрине, ЖИ-дің кеңінен қолданылуы «оқушылар дайын жұмысты көшіре салады» деген қауіп тудыратыны жасырын емес. Сондықтан информатика сабағында ЖИ-дің этикасы, авторлық құқық және ақпараттың шынайылығын тексеру (fact-checking) мәселелеріне ерекше көңіл бөлінуі керек. Бұл оқушылардың бойында «Бұл ақпарат қайдан алынды? Оған сенуге бола ма?» деген секілді сыни ойлауды қалыптастырады.

Мұғалімнің рөлі қалай өзгереді?

«ЖИ мұғалімді алмастыра ма?» деп қауіптенетіндер де бар. Жауап анық: жоқ. Керісінше, мұғалім техникалық жұмыстардан босап, оқушымен шығармашылық жұмыс істеуге, оны дұрыс бағыттауға уақыт табады. Мұғалім енді тек ақпарат беруші емес, ЖИ әлеміндегі тәжірибелі маманға айналады.

Жасанды интеллект – бұл біздің болашағымыз. Оны информатика сабақтарында оқыту – оқушыларға ертеңгі күннің кілтін ұстатумен тең. Біз технологиядан қашпай, оны білім сапасын арттыруға жұмсай білуіміз қажет. Сонда ғана Қазақстанның цифрлық болашағы сенімді қолда болады.

Ал енді информатика сабақтарында жасанды интеллектті қолданудың маңызына тоқталсақ… Қазіргі таңда жасанды интеллект (ЖИ) білім беру жүйесінің ажырамас бөлігіне айналып келеді. Әсіресе информатика пәнінде ЖИ элементтерін қолдану оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың сыни ойлау, талдау және проблемаларды шешу қабілеттерін дамытуға зор ықпал етеді.

ЖИ негізіндегі білім беру платформалары оқушыларға жекелендірілген оқу тәжірибесін ұсынады. Мұндай жүйелер оқушының білім деңгейін, оқу қарқынын және қателіктерін талдай отырып, соған сәйкес тапсырмалар мен оқу материалдарын ұсына алады. Бұл әр оқушының өз мүмкіндігіне сай білім алуына, қиындықтарды дер кезінде анықтап, жеңуіне және оқу мотивациясын сақтауға көмектеседі.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің 2025 жылғы Жолдауында адами капиталды дамыту, цифрландыру және жасанды интеллект технологияларын білім беру жүйесіне кеңінен енгізу мәселелеріне ерекше тоқталды. Президент білім сапасын арттыру үшін заманауи технологияларды тиімді пайдалану қажет екенін атап өтіп, жастарды жаңа цифрлық дәуір талаптарына бейімдеудің маңыздылығын көрсетті. Бұл бағытта информатика сабақтарында ЖИ элементтерін қолдану – Жолдауда айтылған стратегиялық мақсаттардың нақты жүзеге асуының бір көрінісі.

Сонымен қатар ЖИ технологияларын меңгеру оқушыларды болашақ мамандықтарға дайындайды. Олар жасанды интеллекттің жұмыс істеу принциптерін түсініп, оны түрлі салада қолдану жолдарын үйренеді. Бұл өз кезегінде оқушылардың еңбек нарығында бәсекеге қабілетті болуына және технологиялық өзгерістерге тез бейімделуіне мүмкіндік береді.

Қорытындылай келе, жасанды интеллект элементтерін информатика сабақтарына енгізу білім беру сапасын арттырып қана қоймай, елдің цифрлық дамуына үлес қосатын саналы, білімді және жаңашыл ұрпақты тәрбиелеуге жол ашады. Бұл – Мемлекет басшысы белгілеген стратегиялық бағыттармен толық үндесетін маңызды қадам.

Бақыт НЫСАНҚҰЛОВА,
информатика пәнінің мұғалімі

 

Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!