Фото: https://tobolinfo.kz/jetnosaraly-kelisim-zh-ne-konfessijaaraly-tatuly/

Қазіргі жаһандану дәуірінде мемлекеттер арасындағы өзара байланыс пен ынтымақтастық халықаралық шарттар арқылы реттеледі. Халықаралық шарттар −мемлекеттердің құқықтары мен міндеттерін айқындайтын негізгі құқықтық құрал. Сондықтан шарт талаптарын сақтау (pacta sunt servanda қағидаты) халықаралық құқықтың іргелі принциптерінің бірі болып саналады.

Бұл қағидат халықаралық қатынастардың тұрақтылығы мен болжамдылығын қамтамасыз етеді. Халықаралық шарт − екі немесе одан да көп мемлекеттер (немесе халықаралық ұйымдар) арасында халықаралық құқық нормаларымен реттелетін жазбаша келісім. Ол әртүрлі атаумен (келісім, конвенция, пакт, хаттама және т.б.) жасалуы мүмкін, бірақ құқықтық табиғаты бірдей.

Халықаралық шарттардың негізгі мақсаттары:

  • мемлекеттер арасындағы ынтымақтаты дамыту;
  • қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету;
  • сауда-экономикалық қатынастарды реттеу;
  • адам құқықтарын қорғау;
  • экологиялық және өзге де жаһандық мәселелерді бірлесіп шешу.

Қазақстан үшін халықаралық шарттар сыртқы саясаттың, экономикалық дамудың және құқықтық жүйені жетілдірудің маңызды құралы болып табылады.

Қазақстан халықаралық құқықтың жалпыға танылған қағидаттарын ұстанады және халықаралық міндеттемелерді адал орындауға басымдық береді. Ұлттық заңнамаға сәйкес:

  • ратификацияланған халықаралық шарттар ұлттық құқық жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады;
  • халықаралық шарт пен ұлттық заң арасында қайшылық болса, халықаралық шарттың нормалары қолданылады (кейбір конституциялық ерекшеліктерді қоспағанда);
  • мемлекеттік органдар шарт талаптарын іске асыруға міндетті.

Бұл тәсіл Қазақстанның халықаралық аренадағы сенімді серіктес ретіндегі беделін нығайтады.

Соңғы жылдары халықаралық құқықта бірнеше маңызды үрдіс байқалады:

  • көпжақты шарттардың рөлі артуда;
  • цифрлық экономика мен киберқауіпсіздікке қатысты жаңа келісімдер пайда болуда;
  • адам құқықтары стандарттарына қойылатын талаптар күшеюде;
  • мемлекеттердің шарттарды орындауына мониторинг тетіктері жетілдірілуде.

Бұл үрдістер халықаралық шарттарды орындау мәдениетін одан әрі нығайтуды талап етеді. Халықаралық шарттар − мемлекеттер арасындағы сенім мен тұрақтылықтың құқықтық іргетасы. Ал шарт талаптарын адал орындау − халықаралық құқықтың бұлжымас талабы.Қазақстан үшін халықаралық міндеттемелерді мүлтіксіз сақтау тек құқықтық міндет қана емес, сонымен бірге елдің халықаралық беделін, инвестициялық тартымдылығын және құқық үстемдігін нығайтудың маңызды шарты болып табылады. Сондықтан халықаралық шарттарды сапалы іске асыру мемлекеттік саясаттың тұрақты басымдығы болып қала беруге тиіс.

Д.Камзаев,

Қызылорда қаласы Әкімшілік құқық бұзушылықтар

жөніндегі мамандандырылған сотының сот әкімшісі басшысы

 

Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!