Фото:https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-uigur/press/news/details/794435
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың негізгі тетіктері қазіргі таңда кез келген мемлекеттің тұрақты дамуы мен құқықтық жүйесінің тиімді қызмет етуінің басты шарттарының бірі болып табылады. Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті тұлғалардың немесе оларға теңестірілген адамдардың өз қызметтік өкілеттіктерін жеке немесе топтық пайда табу мақсатында заңсыз пайдалануы. Бұл құбылыс қоғамның барлық саласына кері әсерін тигізіп, экономикалық өсімді тежейді, әлеуметтік теңсіздікті арттырады және азаматтардың мемлекетке деген сенімін төмендетеді. Осыған байланысты сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес кешенді сипатқа ие болып, құқықтық, институционалдық және әлеуметтік тетіктердің үйлесімді жұмыс істеуін талап етеді.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың маңызды бағыттарының бірі – құқықтық тетіктер. Қазақстан Республикасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың құқықтық негізі арнайы заңнамалық актілермен реттеледі. Атап айтқанда, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» заң сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, оны анықтау және жолын кесу шараларын айқындайды. Сонымен қатар, қылмыстық заңнамада пара алу, пара беру, делдал болу, қызметтік өкілеттіктерді теріс пайдалану сияқты әрекеттер үшін қатаң жауапкершілік белгіленген. Әкімшілік және тәртіптік жауапкершілік шаралары да сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының алдын алуда маңызды рөл атқарады. Құқықтық тетіктердің тиімділігі тек заңдардың болуымен ғана емес, олардың нақты әрі әділ қолданылуымен анықталады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың әлеуметтік тетіктері қоғамның белсенді қатысуымен тығыз байланысты. Азаматтық қоғам институттары, үкіметтік емес ұйымдар және бұқаралық ақпарат құралдары сыбайлас жемқорлық фактілерін анықтау мен жариялауда маңызды рөл атқарады. Қоғамдық бақылау тетіктерін дамыту мемлекеттік органдардың қызметіне ашықтық енгізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, халықтың құқықтық мәдениетін арттыру, сыбайлас жемқорлыққа деген төзімсіз көзқарас қалыптастыру ерекше маңызға ие. Білім беру жүйесінде академиялық адалдық қағидаттарын енгізу арқылы болашақ ұрпақтың санасында адалдық пен әділдік құндылықтарын орнықтыруға болады. Осы тұрғыда «нөлдік төзімділік» қағидатын қалыптастыру сыбайлас жемқорлықтың алдын алудың тиімді құралдарының бірі ретінде қарастырылады.
Қорытындылай келе, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл – ұзақ мерзімді және көпқырлы процесс. Оның тиімділігі құқықтық нормалардың жетілдірілуіне, мемлекеттік институттардың ашықтығына, цифрлық технологиялардың дамуына және қоғамның белсенді қатысуына тікелей байланысты. Сыбайлас жемқорлықты азайту үшін тек жазалау шаралары жеткіліксіз, сонымен қатар алдын алу, ағарту және мәдени құндылықтарды қалыптастыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізу қажет. Ұзақ мерзімді перспективада адалдық, әділдік және заң үстемдігі қағидаттарын нығайту арқылы ғана сыбайлас жемқорлық деңгейін төмендетуге және құқықтық мемлекет құруға қол жеткізуге болады.
Қызылорда облысы
Әділет департаментінің әкімшілік бөлімінің
бас маманы Н.А. Ительгиева
Өзге де жаңалықтарды оқу үшін Telegram арнамызға жазылыңыз!